|
Satranç,
bakış açısına göre ya inanılmaz
derecede eski ya da dikkate değer
şekilde yenidir.
Satranç kurallarının, 7. yüzyıldan günümüze kadar nasıl geliştiğinin
hikayesi çok karışık ve şaşırtıcıdır:
Satrancın atası MS 600'de oynanan Çaturanga isimli oyundur.
Tarihçiler satrancın (daha doğrusu çaturanga'nın) din zulmünden
kaçan budist rahipler yoluyla Çin'e götürüldüğünü düşünmektedirler.
Çin satrancı 8. yüzyılın sonunda ortaya çıkmıştır ve onu Japon
versiyonu Şogi takibetmiştir.
Öteki yöne dönüldüğünde, satranç 625 yılları civarında Pers
ülkesine ulaşmıştır (Bugünkü İran). Persler bu oyuna Çatrang
ismini vermişlerdir.Araplar satranç hastalığına 25 yıl sonra
yakalanmışlar ve Şatranc ismini vermişlerdir.
Emeviler İspanya'yı 700 yılında işgal ettiklerinde, yanlarında
satrancı da getirmişlerdir.
Bizans İmpratorluğu ile de karşılaşma önemli bir dönüm noktasıdır.
Yüzyıllarca satranç yavaş stratejik bir oyundu. 1400'lü yılların
sonunda iki uzun menzilli taşın (Fil ve Vezir) icadıyla oyun
hareketlendi. Oyun bu taşlarla beraber çok heyecanlı hale
geldi ve bir süre sonra İspanya'dan tüm Avrupa'ya yayıldı.
Rok kuralı çok daha yavaş kabul edildi.
Başta Şah istisnasız en fazla bir kare ilerleyebilirdi. Ama
Fil ve Vezirin oyuna dinamik bir şekilde katılımından sonra
Şahın biraz yardıma ihtiyacı olduğu anlaşıldı. Orta çağlarda
bir süre rok hareketi iki hamlede gerçekleştirildi. Ama 1600'lerin
başında artık bir hamlede rok hareketi kural haline gelmişti.
Şah ve Kalenin rok hareketiyle tam olarak nereye yerleştirileceği
ancak 17.yüzyılda belirlendi ve İtalyanlar kendilerine özgü
rok hareketine 1900'lere kadar sahip çıktılar.
İlk resmi uluslararası satranç turnuvası 1851'de İngiltere,
Londra'da düzenlendi.
Bu turnuvada İngiltere şampiyonu Howard Staunton herkes için
geçerli olması gereken Satranç Kuralları'nın (rok, geçerken
alma berabere kuralları,dokunulan taşı oynama kuralı vb.)
onaylanma gerekliliğini tartışmaya açtı. Ne var ki bu hayalin
gerçekleşmesi ancak bugün FIDE (Federation Internationale
des Echecs) ismi altında bilinen uluslararası bir satranç
federasyonunun kurulmasıyla mümkün oldu.
FIDE tarafından, internet üzerinden satranç, bilgisayar, satranç
programları gibi gelişmeler doğrultusunda "Satranç Kuralları"
nın yeni düzenlemeleri yapılmaya devam edilmektedir.
|